Uitwerkingsgebied 2

Brabantse Wal

Het tracé over de Brabantse Wal loopt van het opstijgpunt bij het knooppunt Markiezaat over de Brabantse Wal naar Heimolen, ten zuiden van Bergen op Zoom. Op de Brabantse Wal is een Natura 2000-gebied aanwezig. Het voorgenomen tracé ligt bij Woensdrecht ondergronds. Deze ondergrondse ligging is gekozen vanuit het oogpunt natuur en landschap. De ondergrondse ligging levert een verbetering op voor de natuurwaarden (o.a. draadslachtoffers) en zorgt ervoor dat er geen zichtlijnen worden onderbroken in het landgoed Mattemburgh richting het Markiezaatsmeer. Een voordeel bij de ondergrondse aanleg is dat er geen conflict ontstaat met de vliegfunnel van Vliegbasis Woensdrecht (ter plaatse van de vliegbasis Woensdrecht gelden hoogtebeperkingen in verband met de aanvliegfunnel). De aanvliegfunnel is een obstakelvrije ruimte ten behoeve van de vliegveiligheid) en de krappe ruimte tussen de woningen en de buisleidingenstraat bij een bovengronds tracé.

Bij de uitwerking van het voorgenomen tracé is de ligging van het kabeltracé verder onderzocht. Het voorgenomen tracé was op hoofdlijnen getraceerd. Bij de uitwerking bleek de ligging van het tracé niet overal optimaal te zijn: het maakte veel kruisingen met het spoor, er was weinig ruimte tussen woningen en de buisleidingenstraat en lag ongunstig ten opzichte van het knooppunt Markiezaat. Daarom zijn er twee beter ingepaste varianten ontwikkeld: één ten westen van de buisleidingenstraat (variant Blauw, dit is een uitwerking van het tracé van het voorgenomen tracé en één in de buisleidingenstraat (variant Groen).

De locatie van het opstijgpunt aan de zuidwestzijde van het tracé - bij het knooppunt Markiezaat kan niet los gezien worden van het bovengrondse tracédeel Rilland-Markiezaat. Bij een ligging in de buisleidingenstraat staat het opstijgpunt ten zuidoosten van het knooppunt Markiezaat (locatie 2). Wanneer het kabeltracé ten westen van de buisleidingenstraat ligt, staat het opstijgpunt ten zuidwesten van het knooppunt Markiezaat (locatie 1).

Aan de noordoostzijde van het tracé - nabij Heimolen - zijn drie mogelijke locaties voor het opstijgpunt in beeld gebracht. Twee locaties zijn gekoppeld aan een variant aan de westzijde van de buisleidingenstraat in het uitwerkingsgebied Bergen op Zoom. Een van deze locaties ligt direct ten oosten van de A58 ter hoogte van de kruising met de buisleidingenstraat (locatie 1). Deze locatie is gekozen vanwege de bundeling met infrastructuur van vergelijkbaar schaalniveau. Hiermee staat het opstijgpunt echter ook in een beekdal met een visuele samenhang tussen de Brabantse Wal en de Oosterschelde. Deze samenhang is uniek in Nederland. In de uitwerking is daarom een tweede locatie voor het opstijgpunt onderzocht. Deze ligt ter hoogte van de Huijbergsebaan (locatie 2). Het opstijgpunt staat dan niet in de zichtlijn naar de Oosterschelde. De derde locatie voor het opstijgpunt is gekoppeld aan een variant die in het uitwerkingsgebied Bergen Op Zoom aan de oostzijde van de buisleidingenstraat ligt. Deze locatie (locatie 3) ligt ook ter hoogte van de Huijbergsebaan, maar dan aan de oostzijde van de buisleidingenstraat.

variant Groen

Bij variant Groen ligt de nieuwe verbinding in de buisleidingenstraat. Dit is een strook grond die gereserveerd is om kabels en leidingen in te leggen. De kabels worden naast elkaar gelegd in een gegraven sleuf. De sleuf wordt daarna weer dicht gemaakt. Doordat de strook helemaal voorbereid is op kabels en leidingen zijn er geen boringen nodig. Bij de ligging in de buisleidingenstraat wordt bij het zuidwestelijke opstijgpunt uitgegaan van een opstijgpunt ten zuidoosten van knooppunt Markiezaat (opstijgpunt 2). Aan de noordoostzijde van het tracé zijn drie locaties voor het opstijgpunt onderzocht (opstijgpunten1, 2 en 3).

variant Blauw

Variant Blauw ligt aan de westzijde van de buisleidingenstraat. Het tracé gaat uit van een opstijgpunt aan de zuidwestzijde van knooppunt Markiezaat (opstijgpunt 1). Het tracé loopt vanaf daar in noordoostelijke richting en kruist het spoor en de A58 in noordelijke richting. Het tracé loopt langs de grenzen van het Natura 2000-gebied, langs perceelgrenzen en zo min mogelijk in de buurt van woningen. Daarom maakt het tracé de nodige bochten. Het tracé wordt over een aantal delen geboord om het Natura 2000-gebied en infrastructuur te passeren. Aan de noordzijde van het tracé zijn drie locaties voor het opstijgpunt onderzocht. In het werkatelier zijn nadere suggesties voor de ligging van het tracé van variant Blauw gedaan, die bij een eventuele vaststelling van variant Blauw samen met de omgeving verder worden uitgewerkt.

Effectbeschrijving

Hieronder worden de effecten van de varianten Groen en Blauw beschreven.

Leefomgevingskwaliteit (gevoelige bestemmingen)

Het onderscheidende effect op leefomgeving wordt bepaald door de locatie waar de kabel aan de noordoostzijde bovengronds komt (opstijgpunt). Voor variant Groen en Blauw zijn voor het noordoostelijke opstijgpunt drie locaties onderzocht. Bij opstijgpunt 1 komt het tracé direct ten oosten van de A58 bovengronds waardoor er ter hoogte van Groot Molenbeek vier gevoelige bestemmingen ontstaan. Bij opstijgpunten 2 en 3 liggen de verbinding ter hoogte van Groot Molenbeek ondergronds waardoor er geen gevoelige bestemmingen zijn.

Landschap

Zowel variant Groen als variant Blauw liggen op de Brabantse Wal ondergronds. De landschappelijke effecten van beide varianten zijn niet onderscheidend. Bij variant Blauw is daar waar landschappelijke effecten zouden kunnen optreden gekozen voor boringen in plaats van open ontgraving. Hierdoor heeft dit geen effect op het landschap. Variant Groen heeft geen landschappelijke effecten vanwege een ligging in de buisleidingenstraat. Er zijn wel onderscheidende effecten in de locaties van het opstijgpunt aan de noordoostzijde van het kabeltracé. Opstijgpunt 1 ligt dominant in het beekdal en verstoort de visuele samenhang tussen de Brabantse Wal en de Oosterschelde. Opstijgpunt 2 en 3 liggen aan de rand van het beekdal en zijn minder dominant aanwezig.

Natuur

Variant Groen ligt in de buisleidingenstraat. De buisleidingenstraat ligt tussen de Natura 2000-gebieden Markiezaat en Brabantse Wal in. Het tracé ligt niet in een NNB gebied. Nabij het tracé zijn wel diverse waarnemingen van algemene landdieren gedaan (haas, egel en muizen). Variant Blauw volgt de rand van het Natura 2000-gebied Markiezaat. Daar waar de kabel in het Natura 2000-gebied ligt, wordt een boring toegepast. Nabij het tracé zijn diverse waarnemingen van met name reptielen gedaan.

De locaties van het opstijgpunt aan de noordoostzijde vallen in het NNB gebied. Opstijgpunt 2 ligt net in het Natura 2000-gebied. Dit levert een klein effect op. Doordat er langer verkabeld wordt, wordt het aantal kilometer doorsnijding van het Natura 2000-gebied door de bovengrondse verbinding verminderd. Hierdoor scoren de opstijgpunten niet onderscheidend.

Archeologie

Voor beide tracés geldt dat de archeologische verwachting varieert tussen een lage verwachtingswaarde en een hoge verwachtingswaarde. Hiermee zijn beide tracés niet onderscheidend. Dit geldt ook voor de locaties van beide opstijgpunten.

Bodem en Water

Beide kabeltracés kennen verdachte locaties wat betreft de bodemkwaliteit en lopen nabij Bergen op Zoom door een grondwaterbeschermingsgebied. De effecten van de varianten worden op het gebied van bodem en water als niet onderscheidend beoordeeld.

(Net)techniek

De leveringszekerheid van beide varianten is geborgd. Variant Blauw vergt vele gestuurde boringen. Bovendien vergt deze variant een extra lange complexe gestuurde boring, om negatieve effecten op het Natura 2000-gebied zo veel mogelijk te voorkomen. Voor het beheren en onderhouden van de hoogspanningsverbinding geldt dat variant Blauw slechter scoort op bereikbaarheid en dat er voor variant Groen rekening gehouden moet worden met besloten ruimtes en beperkte ruimte tijdens de werkzaamheden in de sleuf. Deze effecten zijn beoordeeld als relatief gering, zodat beide varianten als niet onderscheidend zijn beoordeeld. De raakvlakken met objecten van derden zijn niet onderscheidend.

Investeringskosten

De aanleg van de ondergrondse verbinding van variant Blauw met diverse boringen is complexer dan de aanleg van variant Groen in de buisleidingenstraat en daardoor significant duurder. Voor het opstijgpunt aan de noordoostzijde leiden locaties 2 en 3 tot een langer ondergronds tracé, dit is duurder dan locatie 1.

Omgevingsproces

De opgave in dit deeltraject was om de ligging van de ondergrondse kabel te optimaliseren en de plaatsing van de opstijgpunten te optimaliseren. Er hebben twee bijeenkomsten plaatsgevonden en meerdere bilaterale overleggen waarin het voorgenomen tracé met de direct betrokkenen in dit gebied is uitgewerkt. Specifiek voor de ligging van het opstijgpunt en het volgende uitwerkingsgebied Bergen op Zoom is een derde werkatelier georganiseerd.

In de uitwerking bleek dat de twee varianten op alle effecten beter scoorden dan het tracé van het voorgenomen tracé, vanwege onder andere het voorkomen van een kruising met knooppunt Markiezaat en minder spoorkruisingen. Variant Groen gaat uit van een ligging in de buisleidingenstraat. Hierdoor zijn de effecten op leefomgeving, natuur en landschap minimaal en scoort deze variant dus positief. Ook scoort variant Groen positief op technische effecten. In de werkateliers was er een gedragen voorkeur voor variant Groen. Variant Blauw is een uitwerking van het tracé van het voorgenomen tracé waarbij de in eerste instantie ingediende verzoeken zijn meegenomen. Deze variant ligt aan de westzijde van de buisleidingenstraat. Uit de bespreking van de variant in de werkateliers bleek dat er vanuit het raakvlak met de omgeving verbeteringen mogelijk zijn. Afgesproken is dat wanneer variant Groen alsnog niet haalbaar blijkt te zijn of niet vastgesteld wordt, variant Blauw met de omgeving verder wordt uitgewerkt.

In de werkateliers zijn voor het opstijgpunt aan de noordoostzijde locatie 2 (bij de variant aan de westzijde van de buisleidingenstraat in het uitwerkingsgebied Bergen op Zoom) en 3 (bij de variant aan de oostzijde van de buisleidingenstraat in het uitwerkingsgebied Bergen op Zoom) als meest optimale locaties aangemerkt.

De locatie van het opstijgpunt aan de zuidwestzijde van het tracé - bij het knooppunt Markiezaat - kan niet los gezien worden van het bovengrondse tracédeel Rilland-Markiezaat. Bij een ligging in de buisleidingenstraat staat het opstijgpunt ten zuidoosten van het knooppunt Markiezaat (locatie 2). Wanneer het kabeltracé ten westen van de buisleidingenstraat ligt, staat het opstijgpunt ten zuidwesten van het knooppunt Markiezaat (locatie 1). Locatie 2 is in overleg met het Waterschap Brabantse Delta verder uitgewerkt. Het Waterschap start op die locatie binnenkort met de aanleg van een nieuwe afvalwaterpersleiding. In de uitwerking van het opstijgpunt is rekening gehouden met deze ontwikkeling.

Voor een uitgebreidere weergave van het omgevingsproces, zijn de verslagen van dit proces in te zien.

Vergelijking effecten varianten Brabantse Wal

In onderstaande tabel is een samenvatting van de effecten weergegeven. Wanneer de effecten van de varianten niet onderscheidend zijn, zijn deze grijs gemarkeerd. Positievere effecten zijn groen gemarkeerd; negatievere effecten zijn rood gemarkeerd. Voor leefomgevingskwaliteit is het aantal gevoelige bestemmingen weergegeven. Voor het omgevingsproces is de eindconclusie opgenomen. De effecten van de locaties voor het zuidwestelijk opstijgpunt zijn meegenomen in de beoordeling van de varianten.