‘Durf samen groter te denken’

Op donderdag 21 november is de Schiecentrale in het Lloydkwartier in Rotterdam voor één dag het kloppend hart van de energietransitie. De voormalige elektriciteitscentrale, gebouwd in 1904, is dé plek waar TenneT 160 genodigden vanuit verschillende bedrijven en de overheid bij elkaar brengt om te praten over de uitdaging die voor ons ligt: het vormgeven van de energietransitie.

Debat

Aan de eerste tafel zitten Pieter Boot, sectorhoofd Klimaat Lucht en Energie van Planbureau voor de Leefomgeving, Allard Castelein (president-directeur Havenbedrijf Rotterdam), Sandor Gaastra (directeur-generaal Energie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat), Marjolein Demmers (directeur Natuur & Milieu) en Manon van Beek (CEO TenneT). Remco de Boer en Juliette Grimbergen zijn de hosts van deze dag. Remco is schrijver en spreker over de energietransitie en is de gespreksleider. Juliette Grimbergen maakt het event interactief met haar rol als ‘buzzmaster’: gasten in het publiek kunnen via een app het debat onderbreken en een vraag stellen aan de tafelheren en -dames.

Uitdagingen

Het eerste debat gaat over de uitdaging waar we voor staan. Voor TenneT is 2030 morgen en 2050 overmorgen. Volgens Manon van Beek is het in deze periode ook belangrijk om af en toe buiten de lijntjes te kleuren. “We weten heel veel niet, maar kunnen wel met elkaar een open gesprek voeren.” Er volgt een levendige discussie over diverse onderwerpen: de CO2-tonnenjacht, de voors en tegens van biomassa, en de mogelijkheden van ondergrondse CO2-opslag en draagvlak. “De plannen liggen er, de techniek is er, het is tijd om stappen te zetten in plaats van de kat uit de boom kijken.” De toon is gezet met de afsluitende woorden van Allard Castelein: “We kunnen hier in Rotterdam laten zien dat het kan; deze industriële omgeving is een levend voorbeeld. Laat dit een lichtend voorbeeld zijn voor anderen.”

Pitches

Dan is het tijd om met elkaar in gesprek te gaan tijdens het ‘walking dinner’. Na de korte onderbreking is het podium omgebouwd tot ‘pitchruimte’. De podiumgasten houden ieder afzonderlijk een pitch met als rode draad: wat bepaalt hoeveel elektrificatie er in 2030 is en om welke infrastructuur vraagt dit? Remco de Boer geeft het woord aan Michèle Blom (directeur-generaal Rijkswaterstaat), Marijke Kellner (programmamanager Systeemintegratie Gasunie) Martijn Broekhof (hoofd Klimaat & Energie VNCI), Lot van Hooijdonk (wethouder gemeente Utrecht) en Jeroen Pepers (algemeen directeur Aedes).

Niet één oplossing

Deze enthousiaste groep mensen komt met prikkelende pitches van nog geen twee minuten. Wat betekent het voor het aantal laadpalen als iedereen straks een elektrische auto rijdt? Ga je voor opslag van energie of juist voor transport? Er is niet één oplossing, zoek naar een energiesysteem dat betrouwbaar, duurzaam en betaalbaar is. Martijn Broekhof gooit het over een ander boeg en vraagt van iedereen om uit zijn of haar vertrouwde omgeving te stappen en de verbinding met de ander aan te gaan. ‘Connect to move’ om samen naar oplossingen te kijken. Bij de aanpak van de gemeente Utrecht is de vraag: gaan we voor wijken de goedkoopste optie aanbieden of is het beter om dat via een systeembenadering te doen? Jeroen Peper sluit deze sessie met een pitch over ritme en ruimte: wanneer is het juiste moment voor een bewoner en welke ruimte heeft hij of zij in de portemonnee, hoe borg je innovatie en betaalbaarheid? Op al deze vraagstukken komt nu geen antwoord maar het zet wel aan tot nadenken.

Manon van Beek: “Welkom op de eerste E-TOP. Vandaag gaan we met elkaar het gesprek aan over hoe we de komende periode samen invullen om de energietransitie vorm te geven. Deze eerste E-TOP is bedoeld als platform om nieuwe ideeën te bedenken en om te kijken hoe en waar we samen kunnen versnellen om het samen te ‘fiksen’.”

Flexibiliteit en opslag

Dan weer even ontspannen onder het genot van een vruchtensapje, vervolgens staan de volgende pitchers alweer klaar om hun verhaal te doen. Dit keer is de leidraad ‘Welke flexibiliteit en opslag zijn nodig en mogelijk in 2030?’ Het podium is in deze laatste ronde helemaal van Jan-Paul Dijckmans (senior manager Regulatory Affairs TenneT), Han Blokland (CEO ENGIE Nederland), Daan Schut (CTO lid Raad van Bestuur Alliander), Fardau van der Galiën (head of Electric Mobility Vandebron) en Marcel Galjee (directeur Energie Nouryon). Ook zij bruisen van de energie tijdens de korte pitches. We hebben het al vaker voorbij horen komen, Remco stelt de vraag opnieuw: “Is het realiseren van de energietransitie voor 2030 haalbaar?”

Roadmap

Daan Schut legt uit dat aanpassing aan de infrastructuur een lange adem vergt. “Als wij een station willen bouwen voor 2030 dan moeten we over twee jaar weten waar dit moet komen te staan.” Han Blokland vraagt om meer regie vanuit de overheid: “Maak een roadmap waar we samen aan kunnen werken!” Fardau ziet de noodzaak van het veranderen van een aanbodgestuurde markt naar een vraaggestuurde markt. “Het aanbod is er al, bijvoorbeeld in je elektrische auto. We zijn bezig met een test om met elektrische auto’s het net te balanceren.”

Manon van Beek sluit de avond af door iedereen te bedanken. Een prachtige afvaardiging van partijen die samen de energietransitie regionaal, nationaal en ook internationaal verder willen vormgeven. Daarbij doet ze de open uitnodiging om deel te nemen aan de vanaf januari startende eexpertsessies waarin meer in detail gekeken kan worden hoe verder concrete stappen te maken op kleine en grotere onderwerpen rondom flex, opslag en elektrificatie en netplanning.